تەۋسىيىلىك كىتاپلار
ئۇيغۇرچە توربەتلەر جەمگاھى
ئادەم بىلەن يىلاننىڭ دوستلۇقى
بۇرۇنمۇ ئەمەس، كېيىنمۇ ئەمەس، ئۇزاقتىمۇ ئەمەس، يېقىندىمۇ ئەمەس، شۇنداق زامانلارنىڭ بىرىدە، بىر ئادەم بىلەن بىر يىلان دوست بولۇپ قاپتۇ. ئۇلارنىڭ دوستلۇقى شۇ دەرىجىگە يېتىپتۇكى، بۇ ئادەم ھەركۈنى جاڭگالغا بېرىپ يىلانغا بىر قاچا سۈت بېرىدىكەن ۋە يىلانمۇ ئادەمگە ھەركۈنى ئاغزىدىن بىر تال ئالتۇن تەڭگە چىقىرىپ بېرىدىكەن. …»»»
داھى ۋە لېدىرلىق نەزەرىيىسى توغرىسىدا ئومۇمىي چۈشەنچە
ئەركىن سىدىق (2010- يىلى 2-ئاينىڭ 16-كۈنى )
نۇرغۇنلىرىمىزنىڭ كۆڭلىدە ئۆزىمىز جاۋاب ئىزدەۋاتقان، لېكىن تېخىچە جاۋاب تاپالمىغان كۆپلىگەن سوئاللار بار. مېنىڭ كۆڭلۈمدىكى ئاشۇنداق سوئاللاردىن مۇنداق ئىككىسى بار: 1) بىز ئۇيغۇرلار يېقىنقى بىر قانچە ئەسىر ئىچىدە ئۆتكۈزگەن قانداق سەۋەنلىكلەر تۈپەيلىدىن ھازىرقىدەك بىر ھالەت ئىچىگە كىرىپ قالدۇق؟ 2) بىز ئۇيغۇرلار بۇنىڭدىن كېيىن ئۆز ئەھۋالىمىزنى ياخشىلاش ئۈچۈن قانداق قىلىشىمىز كېرەك؟ مەن ئالدىنقى بىر-ئىككى يىلنىڭ ئىچىدە ۋەتەندە ياشايدىغان ئۇيغۇر زىيالىلىرى بىلەن پاراڭلىشىش جەريانىدا، ئۇلاردىن بەزىلىرىنىڭ «بىزنىڭ بۈگۈنكىدەك كۈنگە قېلىشىمىزدىكى ئەڭ چوڭ سەۋەپ، يېقىنقى خېلى ئۇزۇن بىر مەزگىل ۋاقىت ئىچىدە ئۇيغۇرلار ئىچىدىن بىر ھەقىقى داھىنىڭ چىقمىغانلىقى، بىر ھەقىقى قەھرىماننىڭ چىقمىغانلىقى» دىگەنلىرىنى ئاڭلاپ قالدىم. …»»»
نامسىز ئۆسمۈر قەھرىمانلار – 120 (تۈركچە فىلىم)
بۇ
فىلىم تۈرك خەلقىنىڭ بىرىنچى دۇنيا ئۇرۇشىنىڭ ئالدىنقى مەزگىلىدىكى ۋەتەننى قوغداش كۆرىشىدە پىداكارلىق بىلەن ئالدىنقى سەپكە قورال – ياراق توشۇشقا ئاتلانغان، 120 ئۆسمۈردىن تەركىپ تاپقان ئۆسمۈر قەھرىمانلارنىڭ شان – شەرىپىگە ئاتالغان بىر فىلىمدۇر. رۇسلار ئەرزۇرۇم (Erzurum) شەھرىگە ھۇجۇم قىلىشقا تەييارلىنىۋاتقان پەيىتتە، بۇ شەھەرنى قوغداۋاتقان ئەسكەرلەرنىڭ قورال-ياراقلىرى يېتىشمىگەنلىكى ئۈچۈن، قىرى ۋە ئاقساق – چولاقلاردىن باشقىلار ئەسكەرلىككە كەتكەن ۋان (Van) شەھىرى خەلقى قوللىرىدىكى قورال-ياراق ۋە ئوزۇق تۈلۈكلەرنى رۇسلارغا قارشى كۆرەش قىلىۋاتقان ئەسكەرلىرىگە يەتكۈزۈپ بىرىشكە تىرىشىدۇ. قورال – ياراقلارنى توشۇشقا ئادەم بولمىغانلىقى ئۈچۈن مەكتەپ يېشىدىكى 120 ئوقۇغۇچى بۇ ئىشقا ئاتلىنىدۇ. …»»»
ئويلاشنىڭ ئالتە قالپىغى
(ئەركىن سىدىق، 2010-يىلى 1-ئاينىڭ 12-كۈنى)
دۇنياغا مەشۇر فىزىكا ئالىمى ئالبېرت ئېينىستېين (Albert Einstein، 1879-1955) مۇنداق دېگەن: «بىز ھازىرغىچە بەرپا قىلغان بۇ دۇنيا بىزنىڭ تەپەككۇرىمىزنىڭ مەھسۇلاتىدۇر. شۇڭلاشقا ئۆزىمىزنىڭ تەپەككۇرىنى ئۆزگەرتمەي تۇرۇپ، بۇ دۇنيانى ئۆزگەرتەلمەيمىز.» 19- ئەسىردە ياشىغان ئىككى قېرىنداش «William Hare» بىلەن «Charles Hare» مۇنداق دېگەن: «ئادەم بىر يەلكەنلىك كېمە، بىلىم كېمىنى ھەيدەش بولۇپ، تەپەككۇر بولسا ئاشۇ يەلكەنلىك كېمىنى ئىتتىرىدىغان شامالدىن ئىبارەتتۇر.» يېقىنقى بىر قانچە ئەسىردىن بۇيان ئۇيغۇرلار ئانچە كۆپ ئويلانمايدىغان مىللەتلەر قاتىرىدا ياشاپ كەلدى. …»»»
«بىزدىكى قەھرىمانلىق تۇيغۇسى …» ھەققىدىكى قاراشلىرىم
«بىزدىكى قەھرىمانلىق تۇيغۇسى ۋە مۇكەممەلچىلىك توغىرسىدا» ھەققىدىكى قاراشلىرىم
(ئەسلى ئەسەرگە قارىتا يېزىلغان بۇ ئىنكاسنى ھەجىم ۋە مەزمۇن جەھەتتىكى سالمىقى تۈپەيلىدىن بىر ئايرىم تېما سۈپىتىدە يوللاپ قويۇشنى توغرا تاپتۇق.- مەرىپەت تورى) …»»»
يارغول قەدىمىي شەھىرىدىكى سىرلار
يارغول قەدىمىي شەھىرى تۇرپان شەھىرىنىڭ 10 كىلومېتىر غەربىدىكى ئىككى دەريا قىنى ئوتتۇرسىغا جايلاشقان كىچىك ئارال . ئۇنىڭ جەنۇبتىن شىمالغىچە بولغان ئۇزۇنلۇقى 1760 مېتىر كېلىدۇ، ئوتتۇرا قىسمى بىر قەدەر كەڭ بولۇپ، 300 مېتىردىن ئاشىدۇ، …»»»
قەتلى قىلىنىپ بولۇپ كۆيدۈرۈۋېتىلگەن مائارىپچى
1937-يىلى 5-ئاينىڭ 4-كۈنى ئەتىگەندە،مەمتىلى ئەپەندى ئادىتى بويىچە سومكىسىنى ئېلىپ ئۇيۇشمىغا بارىدۇ.بۇ چاغدا،قەشقەر شەھىرىدىن كېچىلەپ يولغا چىقىپ،تاڭ ئېتىشتىن بۇرۇن ئاتۇشقا يىتىپ كەلگەن قەشقەر ۋىلايەتلىك ساقچى ئىدارىسىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى ئۇبۇلقاسىم ئادەملىرى بىلەن مەمتىلى ئەپەندىنىڭ كېلىشىنى كۈتۈپ تۇرغان ئىدى.مەمتىلى ئەپەندى ئۇيۇشمىغا كىرىشى بىلەنلا،ئۇلار مەمتىلى ئەپەندىنى قولغا ئالىدۇ. …»»»
ﺷﺎﻛﯩﻼﺕ ﺳﺎﻻﻣﻪﺗﻠﯩﻜﻜﻪ ﺯﯨﻴﺎﻧﻠﯩﻘﻤﯘ؟
ﺷﺎﻛﯩﻼﺕ ﮬﺎﺯﯨﺮ ﺗﻪﺭﻩﻗﻘﯩﻲ ﺗﺎﭘﻘﺎﻥ ﺩﯙﻟﻪﺗﻠﻪﺭﺩﯨﻜﻰ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭﻧﯩﯔ ﻧﻪﺯﯨﺮﯨﺪﻩ ﺳﺎﻻﻣﻪﺗﻠﯩﻜﻜﻪ ﺯﯨﻴﺎﻧﻠﯩﻖ ﻳﯧﻤﻪﻛﻠﯩﻚ ﺩﻩﭖ ﻗﺎﺭﯨﻠﯩﭗ ، ﺋﺎﺯ ﻳﯧﻴﯩﺶ ﺗﻪﺷﻪﺑﺒﯘﺱ ﻗﯩﻠﯩﻨﻤﺎﻗﺘﺎ . ﺋﯘﻧﺪﺍﻗﺘﺎ ﺷﺎﻛﯩﻼﺗﻨﯩﯔ ﺋﺎﺩﻩﻣﻨﯩﯔ ﺳﺎﻻﻣﻪﺗﻠﯩﻜﯩﮕﻪ ﺭﺍﺳﺘﯩﻨﻼ ﺯﯨﻴﯩﻨﻰ ﺑﺎﺭﻣﯘ ؟ ﺷﺎﻛﯩﻼﺕ ﻛﺎﻛﺎﺋﯘ ﭘﯘﺭﭼﯩﻘﻰ ﺗﺎﻟﻘﯩﻨﻰ ، ﻛﺎﻻ ﺳﯜﺗﻰ ، ﺷﯧﻜﻪﺭ ، ﭘﯘﺭﺍﻗﻠﯩﻖ ﻣﺎﺗﯧﺮﯨﻴﺎﻟﻼﺭ ﯞﻩ ﻗﻮﯞﺯﺍﻕ ﺩﺍﺭﭼﯩﻦ ﻗﺎﺗﺎﺭﻟﯩﻘﻼﺭﺩﯨﻦ ﻳﺎﺳﯩﻠﯩﺪﯗ . ﻛﺎﻛﺎﯞﯗ ﭘﯘﺭﭼﯩﻘﯩﻨﯩﯔ ﺗﻪﺭﻛﯩﺒﯩﺪﻩ % 50 ﻣﺎﻱ ، %20 ﺋﺎﻗﺴﯩﻞ ، % 10 ﻛﺮﺍﺧﻤﺎﻝ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ . ﮬﺎﺳﯩﻞ ﻗﯩﻠﯩﺪﯨﻐﺎﻥ ﺋﯩﺴﺴﯩﻘﻠﯩﻘﻨﯩﯔ %63.2 ﻯ ﻣﺎﻳﺪﯨﻦ ، %6.2 ﻯ ﺋﺎﻗﺴﯩﻠﺪﯨﻦ ، %30.5 ﻯ ﻛﺎﺭﺑﻮﻥ ﺳﯘ ﺑﯩﺮﯨﻜﻤﯩﻠﯩﺮﯨﺪﯨﻦ ﮬﺎﺳﯩﻞ ﺑﻮﻟﯩﺪﯗ. …»»»
قانچىلىك يىسىڭىز شۇنچە ئورۇقلىتىدىغان يىمەكلىكلەر
1. ﻗﯩﺰﯨﻞ ﺩﯦﯖﯩﺰﻳﯜﺳﯜﻧﻰ: ﺗﻪﺭﻛﯩﺒﯩﺪﻩ ﯞﯨﺘﺎﻣﯩﻦ A, B1, B2 ﻻﺭ ﺑﻮﻟﯘﭘﻼ ﻗﺎﻟﻤﺎﺳﺘﯩﻦ ﻳﻪﻧﻪ ﻣﻮﻝ ﺑﻮﻟﻐﺎﻥ ﻣﯧﻨﯩﺮﺍﻝ ﻣﺎﺩﺩﺍ ﯞﻩ ﺳﯧﻠﻠﯘﻟﻮﺯﺍﺑﺎﺭ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﺑﻪﺩﻩﻧﺪﻩ ﻳﯩﻐﯩﻠﯩﭗ ﻗﺎﻟﻐﺎﻥ ﻛﯧﺮﻩﻛﺴﯩﺰ ﻣﺎﺩﺩﯨﻼﺭ ﯞﻩ ﺳﯘﻧﻰ ﮬﻪﻳﺪﻩﺷﻜﻪ ﭘﺎﻳﺪﯨﻠﯩﻖ. ﭘﯘﺕ ﻗﯩﺴﯩﻤﻨﻰ ﺋﻮﺭﯗﻗﻠﯩﺘﯩﺸﺘﺎ ﻧﺎﮬﺎﻳﯩﺘﻰ ﺋﯜﻧﯜﻣﻠﯜﻙ.
2. ﻛﯜﻧﺠﯜﺕ: ﻗﺎﻥ ﺗﻮﻣﯘﺭﻏﺎ ﻳﯩﻐﯩﻠﯟﺍﻟﻐﺎﻥ ﺧﻮﻟﯩﺴﺘﯧﺮﯨﻨﻨﻰ ﮬﻪﻳﺪﻩﭖ، ﻣﯧﺘﺎﺑﻮﻟﯩﺰﻣﻨﻰ ﺗﯧﺰﻟﻪﺷﺘﯜﺭﯨﺪﯗ. …»»»
يۈسۈپ خاس ھاجىپ ھېكمەتلىرىدىن تاللانمىلار
1. پەگادىن ئورۇن تەگسە،بۇ پەگا تۆردىنمۇ يۇقىرى بولىدۇ.
2. ئۆلۈكتىن تىرىككە مىرىس قالدىغان نەرسە سۆزدۇر،مىراس قالىدىغان سۆزنى ئاڭلىسا،(ئۇنىڭ)كۆپ پايدىسى بار. …»»»
پەرزەنت تەربىيىسىدىكى 10 خىل سەۋەنلىك
ئاتا- ئانا بالىنىڭ تۇنجى ئۇستازى ، بالىنىڭ تەغدىرىگە ئەڭ ئاۋال كۆڭۈل بۆلگۈچى ، ھەر قانداق ئاتا- ئانا ئۆز پەرزەنتىنىڭ ياراملىق ئادەم بولىشىنى ئۈمۈت قىلىدۇ ، شۇ سەۋەپ بالىلىرىغا قاتتىق تەلەپ قۇيىدۇ . ئەگەر ئاتا – ئانىلار باللىرىنى تەربىيلەپ قاتارغا قۇشۇش جەريانىدا تەربىيلەش ئۇسۇلىغا دىققەت قىلمىغاندا ، تەربىيە ئەكس تەسىر كۆرسۈتۈپ ، ئۇلارنىڭ باللىرىدىن كۈتكەن ئۈمىدى يوققا چىقىپ قالىدۇ . …»»»
«قۇتادغۇ بىلىك» كىمنىڭ، ئۇنىڭ تىلى قايسى تىل؟(ئەھمەت زىيائى)
بىزگە مەلۇمكى، دۇنيادا ھەر بىر مىللەتنىڭ شۇ مىللەتنى تارىخ بېتىدە ئەسلەتمە خاتىرە بەلگىلىرى بولغان. ئۇلار ئەنە شۇ خاتىرە بەلگىلىرى بىلەن زامان ئۆزگىرىشىنىڭ نەمەھۇ – ئىنتىزارلىق تۇمانلىرى ئاستىدا يوقىلىپ كەتمەي، ئۆتمۈش ھاياتىنىڭ بارلىق بەلگىلىرىنى تارىختا نامايان قىلىپ، پەخىرلىنىپ كەلگەن. …»»»
خەلقئارا ئىنسان ھەقلىرى باياناتنامىسى
1-ماددا: ھەر بىر ئادەم ئەركىن ۋە ھۆر بولۇپ،شەرەپ ۋە ھەق ھوقۇقلىرى جەھەتتە باراۋەر.ئىنسانلار ئەقىل ۋە ۋىجدانغا ساھىب بولۇپ بىر بىرلىرىگە قېرىنداشلارچە دوستانە مۇئامىلىدە بولۇش. …»»»
ھەقسىزلىقنىڭ ئاچچىق قىسمىتى – بۇخارا پاجىئەسى
(ئۆمەر رەشىدوۋ)
پۇقرالار ئۇرۇشىدىكى غەلىبىسىدىن مەغرۇرلىنىپ دۇنياۋى ئىنقىلاب ۋەسۋەسىسىگە چۈشكەن سوۋېت رۇسىيىسى قانلىق قېلىچىنى شەرققە ئۇزاتتى. ئاۋۋال 1920-يىلى فېۋرالدا خەلقئارا قائىدىلەرگە خىلاپ ھالدا خىۋە خانلىقى يوقىتىلدى ۋە سوۋىتلاشتۇرۇلدى. شەرققە ئۆتىدىغان ئىستراتېگىيىلىك جايدىكى بۇخارانىڭ مۇستەقىل مەۋجۇت بولۇپ تۇرۇشى ھەم سوۋېت رۇسىيىسىگە ياقمىدى. …»»»
ئەڭ يېڭى تېمىلار
ئادەم بىلەن يىلاننىڭ دوستلۇقى »
بۇرۇنمۇ ئەمەس، كېيىنمۇ ئەمەس، ئۇزاقتىمۇ ئەمەس، يېقىندىمۇ ئەمەس، شۇنداق زامانلارنىڭ بىرىدە، بىر...
داھى ۋە لېدىرلىق نەزەرىيىسى توغرىسىدا ئومۇمىي چۈشەنچە »
ئەركىن سىدىق (2010- يىلى 2-ئاينىڭ 16-كۈنى ) نۇرغۇنلىرىمىزنىڭ كۆڭلىدە ئۆزىمىز جاۋاب ئىزدەۋاتقان، لېكىن...
نامسىز ئۆسمۈر قەھرىمانلار – 120 (تۈركچە فىلىم) »
بۇ فىلىم تۈرك خەلقىنىڭ بىرىنچى دۇنيا ئۇرۇشىنىڭ ئالدىنقى مەزگىلىدىكى ۋەتەننى قوغداش كۆرىشىدە...
نەسرىدىن ئەپەندى (كارتون فىلىم 1-14) »
ئۈژمە سايىسى ، خەۋەرچى توشقان ، ئىقتىدارلىق تىۋىپ ... بۇ فىلىملەر «مەرىپەت تورى پەرزەنتلەر دۇنياسى»...
ئويلاشنىڭ ئالتە قالپىغى »
(ئەركىن سىدىق، 2010-يىلى 1-ئاينىڭ 12-كۈنى) دۇنياغا مەشۇر فىزىكا ئالىمى ئالبېرت ئېينىستېين (Albert Einstein،...
«بىزدىكى قەھرىمانلىق تۇيغۇسى …» ھەققىدىكى قاراشلىرىم »
«بىزدىكى قەھرىمانلىق تۇيغۇسى ۋە مۇكەممەلچىلىك توغىرسىدا» ھەققىدىكى قاراشلىرىم (ئەسلى ئەسەرگە قارىتا...
يارغول قەدىمىي شەھىرىدىكى سىرلار »
يارغول قەدىمىي شەھىرى تۇرپان شەھىرىنىڭ 10 كىلومېتىر غەربىدىكى ئىككى دەريا قىنى ئوتتۇرسىغا جايلاشقان...
قەتلى قىلىنىپ بولۇپ كۆيدۈرۈۋېتىلگەن مائارىپچى »
1937-يىلى 5-ئاينىڭ 4-كۈنى ئەتىگەندە،مەمتىلى ئەپەندى ئادىتى بويىچە سومكىسىنى ئېلىپ ئۇيۇشمىغا بارىدۇ.بۇ...